شناسایی استاکر و راهکارهای قانونی و امنیتی برای مقابله با آزاردهنده

شناسایی استاکر و راهکارهای قانونی و امنیتی برای مقابله با آزاردهنده, استاکر بودن فراتر از یک شوخی ساده است و در حقوق بینالملل و قوانین ایران جرمی جدی محسوب میشود که میتواند عواقب وخیمی برای قربانیان داشته باشد. بر اساس آمارهای جهانی، حدود ۸ درصد از زنان و ۲ درصد از مردان در طول زندگی خود قربانی پیگیریهای مزاحم شدهاند. اگرچه اکثر استاکرها مردان هستند، اما شناخت علائم و نحوه مقابله برای همه افراد ضروری است.

استاکر کیست و چه رفتاری را شامل میشود؟ استاکر فردی است که با رفتارهای تکراری و ناخواسته، شخص دیگری را به حالت ترس، استرس و بیآمنی میاندازد. قربانی میتواند آشنای سابق (مانند همسر سابق) یا فردی کاملاً ناشناس (مانند یک سلبریتی) باشد.

ارتباطات مزاحم و تکراری تماس تلفنی، پیامک یا ایمیلهای مکرر پس از اعلام عدم تمایل طرف مقابل برای قطع ارتباط، نمونه بارز استاکری است. احترام به مرزهای دیگران الزامی است و ادامه ارتباط پس از درخواست توقف، غیرقانونی محسوب میشود. ۲. تعقیب فیزیکی و زیر نظر گرفتن دنبال کردن قربانی از خانه تا محل کار، خانه دوستان یا هر مکان دیگر، و یا رصد حرکات او از راه دور، مصداق تعقیب غیرقانونی است که امنیت فرد را به خطر میاندازد. ۳.

حضور بیهدف در محوطه زندگی قربانی پرسه زدن مداوم در نزدیکی منزل، محل کار یا مکانهای مراجعه منظم قربانی بدون دلیل موجه، حتی بدون برقراری ارتباط مستقیم، نشانهای از استاکری است. ۴.

آسیب رساندن به اموال یا تهدید خرابی املاک، تهدید به آسیب فیزیکی، افشای اطلاعات خصوصی یا هر اقدامی که باعث ترس و ناامنی قربانی شود، اشکال شدیدتر استاکری محسوب میشوند و مجازاتهای سنگینی دارند. ریشههای روانی و انگیزههای استاکر چیست؟ هیچ یک از دلایل زیر موجه برای استاکری نیستند، اما درک آنها به پیشگیری کمک میکند ۱.

عدم پذیرش رد شدن بازگشت ناپذیری رابطه عاطفی میتواند برخی را به پیگیری اجباری یا انتقامجویی از طریق ترساندن قربانی سوق دهد. ۲. توهمات و فانتزیهای غیرواقعبینانه بعضی استاکرها با فردی که اصلا نمیشناسند (مثل افراد مشهور) رابطه خیالی برقرار میکنند و گمان میکنند طرف مقابل نیز به آنها علاقه دارد. ۳.

ناتوانی در درک هنجارهای اجتماعی برخی افراد به دلیل اختلالات روانی یا ناآشنایی با مرزهای اجتماعی، متوجه نمیشوند رفتارشان آزاردهنده و غیرقانونی است. راهکارهای عملی برای مقابله با استاکر و حفظ امنیت مقابله با استاکر نیازمند برنامهریزی، حمایت اجتماعی و اقدام قانونی است. اقدامات زیر به افزایش امنیت شما کمک میکنند ۱.

بلافاصله به مکان امن مراجعه کنید در صورت احساس تعقیب، به نزدیکترین مرکز پلیس، ایستگاه آتشنشانی، مکان عمومی شلوغ یا خانه دوستان مطمئن بروید. مسیرهای امن محله خود را از پیش بشناسید. ۲. تلفن همراه را همیشه شارژ و در دسترس نگه دارید موبایل حیاتیترین ابزار تماس اضطراری است. اطمینان حاصل کنید در لحظات خطر میتوانید سریعاً با پلیس (۱۱۰) یا آژانسهای حمایتی تماس بگیرید. ۳.

به حس ششم و غرایز خود اعتماد کنید اگر محیطی یا وضعیتی ناخوشایند و مشکوک به نظر میرسد، بلافاصله آن را ترک کنید. غریزه اغلب اولین سیستم هشدار در موقعیتهای خطرناک است. ۴. روتینهای روزانه و مسیرهای رفتوآمد را متغیر کنید تغییر مسیر رفتن به کار، ساعت خروج از خانه، سوپرمارکت خریدی و مکانهای تفریحی، پیشبینی حرکات شما را برای استاکر دشوار میکند. ۵.

از ورزش انفرادی در مکانهای خلوت خودداری کنید پیادهروی، دویدن یا دوچرخهسواری در پارکهای خلوت یا مسیرهای کمتردد ریسکدار است. حتماً با همرفیق مطمئن همراه شوید. ۶. اولویت با رفتوآمد گروهی دهید به ویژه در ساعات شب، از دوستان یا خانواده بخواهید تا به ماشین یا ایستگاه تاکسی/مترو شما را همراهی کنند. تنهایی در فضای باز فرصت را برای استاکر فراهم میکند. ۷.

حریم خصوصی دیجیتال را سختگیرانه مدیریت کنید حتی در صورت بلاک کردن استاکر، او ممکن است از حسابهای جعلی یا دوستان مشترک پیگیری کند. اشتراکگذاری موقعیت مکانی لحظهای، عکسهای خانه/محل کار و جزئیات برنامه روزانه را در شبکههای اجتماعی متوقف کنید. تنظیمات حریم خصوصی را روی سختگیرانهترین حالت بگذارید. ۸.

در کلاسهای دفاع شخصی شرکت کنید یادگیری تکنیکهای دفاع شخصی اعتماد به نفس را بالا میبرد و در مواجهه غافلگیرانه، توانایی مقابله فیزیکی را فراهم میکند. ۹. یک برنامه ایمنی شخصی کتبی تدوین کنید سناریوهای مختلف خطر را تصور کرده و برای هر کدام برنامه اقدام مشخصی (کجا بروید، با کی تماس بگیرید، چه بگویید) داشته باشید. این برنامه در لحظات استرس، راهنمای عمل شما خواهد بود. ۱۰.

هیچگونه پاسخی به استاکر ندهید پاسخ دادن به پیامها، تماسها یا نظرات – حتی با لحن خشمگینانه – به استاکر سیگنال میدهد که قربانی در دسترس است و او را تشویق به ادامه میکند. سکوت کامل و بلاک کردن بهترین واکنش است. ۱۱. حمایت روانی حرفهای بگیرید استاکر شدن تجربهای تروماتیک است که میتواند منجر به اضطراب، افسردگی یا PTSD شود. مشاوره با روانشناس متخصص در درمان تروما، برای بازیابی سلامت روان ضروری است. ۱۲.

از مراجع قانونی و قضایی شکایت کنید استاکری در ایران مجرم است. بر اساس ماده ۶۱۹ قانون مجازات اسلامی، مزاحمت در اماکن عمومی با حبس (۲ تا ۶ ماه) و شلاق (تا ۷۴ ضربه) مجازات میشود. همچنین قانون جرایم رایانهای و قانون حفظ حریم خصوصی مصداقهایی برای پیگیری مجازی دارد. مشورت با وکیل مددکار برای ثبت شکایت رسمی و صدور دستور منع از تعرض، گام موثری است.

نکته پایانی قانون در جانب شماست اگر قربانی استاکر شدهاید، به یاد داشته باشید که مقصر شما نیستید و قانون حمایتی شماست. خونسردی حفظ کنید، شواهد (پیامها، عکسها، فیلمهای دوربین، گواهی شهود) را جمعآوری کنید و بلافاصله به مراجع پلیسی و قضایی مراجعه کنید. امنیت و آرامش شما حق مسلم شماست.

نویسنده نوشته: ایمان صالحی

آواتار از  ایمان صالحی