پروژه احداث معدن لیتیوم در منطقه جادر صربستان که میتواند بخش قابل توجهی از نیاز اتحادیه اروپا به این فلز استراتژیک را تامین کند، به چالش جدیای تبدیل شده است. این طرح که پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۸ به بهرهبرداری برسد، با اعتراضات گسترده روبرو شده است.
مخالفان محلی نگرانی عمیقی از آلودگی محیط زیست و اثرات منفی بر کشاورزی و جنگلداری ابراز کردهاند. انتشار مقالهای در مجله ساینتیفیک رپورترز که ادعای آلودگی آبهای زیرزمینی ناشی از فعالیتهای اکتشافی شرکت ریو تینتو را مطرح میکرد، شدت این اختلافات را افزایش داد.
نویسندگان این تحقیق با استناد به نتایج مطالعات خود هشدار دادند که اجرای پروژه میتواند به تنوع زیستی منطقه صدمه جدی بزند و معیشت ساکنان محلی را به خطر بیندازد. شرکت ریو تینتو این ادعاها را به شدت رد کرده است.
دانشمندان این شرکت در نامهای به سردبیر مجله، ضمن انتقاد از روششناسی و دقت مطالعات انجام شده، خواستار برداشتن یا اصلاح قابل توجه مقاله شدهاند. آنها معتقدند نتایج ارائه شده مبتنی بر دادههای ناکافی و تفسیر نادرست اطلاعات موجود است.
از جمله انتقادات ریو تینتو، عدم ارائه دادههای پایه در رابطه با سطح فلزات در خاک و آب قبل از آغاز فعالیتهای اکتشافی و بزرگنمایی ابعاد پروژه است. ایوان تادیچ، یکی از نویسندگان اصلی مقاله، در پاسخ به این انتقادات از صحت و دقت مطالعات خود دفاع کرده است.
تادیچ اظهار داشته که شرکت ریو تینتو در صورت تمایل میتواند نتایج مطالعات خود را منتشر کند. وی تأکید کرد که اختلاف نظر در برخی جزئیات نظیر وسعت منطقه تحت تأثیر پروژه، ناشی از تفاوت در تفسیر دادههاست.
این مناقشه علمی نشان میدهد که بررسی دقیق و جامع اثرات زیستمحیطی پروژههای معدنی از اهمیت بالایی برخوردار است. تصمیمگیری در مورد چنین طرحهایی نیازمند بازبینی همه جوانب و مشورت با کارشناسان متنوع است. شفافیت در ارائه اطلاعات و امکان نقد و بازبینی مطالعات علمی از سوی جامعه علمی و عموم مردم، امری ضروری محسوب میشود.