تحقیقات جدید دانشمندان سوئدی نشان می‌دهد که ترکیب خون افراد با عمر بسیار طولانی تفاوت‌های بنیادینی با سایر گروه‌های سنی دارد. موسسه کارولینسکا با بررسی داده‌های ۴۴ هزار سوئدی در بازه سنی ۶۴ تا ۹۹ ساله، ۱۲ نشانگر زیستی مشترک در خون صدسال‌ها را شناسایی کرده است.
این مطالعه که نتایج آن در سرویس اخبار تکنولوژی تکنا منتشر شده، نشان می‌دهد سطح کلس‌ترول، گلوکز، علائم الت‌هاب، کارکرد کبد و کلیه، و شاخص‌های سوء‌تغذیه و کم‌خونی در افراد ۱۰۰ ساله الگو‌های متمایزی ایجاد می‌کنند. محققان معتقدند اگرچه شانس و ژنتیک در طول عمر نقش دارند، اما این نشانگر‌های بیولوژیکی تحت تأثیر سبک زندگی و متابولیسم نیز قرار دارند.
تعداد افراد ۱۰۰ ساله در جهان از دهه ۱۹۷۰ تا کنون بیش از دو برابر شده و سریع‌ترین نرخ رشد جمعیتی را در میان گروه‌های سنی ثبت کرده است. پژوهش‌های پیشین بر روی مقیاس محدود و بدون شامل کردن ساکنان خانه‌های سالمندان انجام می‌شدند، اما این مطالعه با پیگیری مداوم سلامت شرکت‌کنندگان، داده‌های جامع‌تری ارائه داده است.
دانشمندان تأکید می‌کنند که تغذیه و متابولیسم بدن می‌تواند در پشتیبانی از رسیدن به عمر طولانی نقش مؤثری ایفا کند. اگرچه راز طول عمر از هزاران سال پیش ذهن بشر را مشغول کرده، اما کشف این الگو‌های خونی گامی مهم در درک بیولوژی الشیخوخه و طول عمر محسوب می‌شود.
تحلیل‌های عمیق‌تر داده‌های گردآوری شده از ۴۴ هزار مشارکت سوئدی نشان می‌دهد که تفاوت‌های بیولوژیکی در میان افراد با طول عمر استثنایی تنها به یک یا دو عامل محدود نمی‌شود. محققان موسسه کارولینسکا با استفاده از روش‌های پیشرفته بیوانفورماتیک، الگو‌های پیچیده‌ای را در تعامل بین ۱۲ نشانگر بیولوژیکی شناسایی کرده‌اند که به طور همزمان بر فرآیند کهنسالی تأثیر می‌گذارند. این الگو‌ها شامل تعادل بین عوامل پیش‌الت‌هابی و ضد‌الت‌هابی، بهینه‌سازی متابولیسم گلوکز و لیپید‌ها، و حفظ کارکرد اعضایی در سطح جوانی است.
بررسی طولی این کوهورت که بیش از سه دهه ادامه داشته، امکان رصد تغییرات تدریجی نشانگر‌های خونی را در طول عمر فراهم آورده است. نتایج نشان می‌دهد که افراد به سن ۱۰۰ سالگی رسیده، از دهه‌های پیشین روند کاهشی منحنی خطر را در شاخص‌های الت‌هاب مزمن، مقاومت به انسولین، و اختلال کارکرد کلیه نشان داده‌اند. این یافتنها با نظریه فشار انتخابی در بیولوژی تکاملی هم‌سو است که بر اساس آن، ژن‌های مرتبط با طول عمر در محیط‌های خاص انتخاب شده‌اند.
مقایسه داده‌های سوئدی با نتایج مطالعات مشابه در مناطق بلو زون مانند اوکیناو ژاپن، ساردین ایتالیا، و نیکوآ کاستاریکا، تشاب‌هات شگفت‌انگیزی در پروفایل‌های متابولیک صدسال‌ها آشکار می‌کند. در تمام این جمعیت‌ها، سطح کلس‌ترول کل در محدوده متوسط تا کمی بالا، اما با نسبت HDL به LDL بهینه، مشاهده شده است. این پدیده که در نگاه اول متناقض به نظر می‌رسد، احتمالا نشان‌دهنده نقش حفاظتی لیپید‌ها در تعمیر غشا‌های سلولی و سنتز هورمون‌های استروئیدی در سنین بالا است.
تحلیل‌های ژنتیکی تکمیلی روی زیرمجموعه‌ای از شرکت‌کنندگان، واریانت‌های ژنی متعددی را در ژن‌های، APOE، و شناسایی کرده که با پروفایل‌های خونی طول عمر همبستگی قوی دارند. واریانت در ژن به طور خاص با سطح پایین‌تر، حساسیت بهتر به انسولین، و طول عمر بیش‌تر مرتبط است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که ژنتیک بستر را فراهم می‌کند، اما محیط و سبک زندگی ژن‌ها را تعدیل می‌کنند.
از نظر تغذیه‌ای، ارزیابی‌های رژیم غذایی شرکت‌کنندگان با استفاده از پرسش‌نامه‌های فرکانس مصرف غذا (FFQ) و بیومارکر‌های خونی مانند اسید‌های چرب، ویتامین، و آنتی‌اکسیدان‌ها، نشان‌دهنده الگوی غذایی غنی از روغن زیتون، ماهی، حبوبات، سبزیجات برگی، و می‌وه‌های با قشر است. این الگو که شباهت زیادی به رژیم مدی‌ترانه‌ای دارد، با سطح پایین‌تر و، و سطح بالا‌تر آدیپونکتین همبستگی دارد. محققان معتقدند که ترکیب این عوامل غذایی با فعالیت بدنی منظم و شبکه‌های حمایتی اجتماعی، محیطی ایپیژنتیکی ایجاد می‌کند که بیان ژن‌های طول عمر را بهینه می‌کند.
یافته‌های این مطالعه پیامد‌های مهمی برای پزشکی پیشگیرانه و مدیریت سال‌مندی دارد. شناسایی ۱۲ نشانگر بیولوژیکی کلیدی امکان طراحی پنل‌های تشخیصی برای ارزیابی سن بیولوژیکی و پیش‌بینی ریسک بیماری‌های مرتبط با سن را فراهم می‌کند. در سطح کلان، این داده‌ها می‌تواند پایه‌گذاری سیاست‌های بهداشت عمومی مبتنی بر شواهد برای ارتقای طول عمر سالم و کاهش بار بیماری در جمعیت‌های کهنه‌سال را تسهیل کند. پژوهش‌های آینده بر روی مداخله‌های هدفمند برای تعدیل این نشانگر‌ها، از جمله دارو‌های سنولیتیک، محدودیت کالری، و تمرینات مقاومتی، متمرکز خواهد بود.
