آمفیزم ریه و زیرپوستی علائم، دلایل و روشهای درمان کامل, آمفیزم یک بیماری مزمن تنفسی است که به دو دسته اصلی آمفیزم ریه و آمفیزم زیرپوستی تقسیم میشود. هر یک از این انواع علل، علائم و روشهای درمانی مخصوص به خود را دارند. در این مقاله به بررسی جامع این بیماری، مراحل پیشرفت آن و راههای پیشگیری پرداخته شده است. آمفیزم ریه چیست و چگونه بر تنفس تأثیر میگذارد؟
آمفیزم ریه نوعی بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD) است که در آن دیوارههای آلوئولها یا کیسههای هوایی ریوی تخریب میشوند. ریه سالم حدود ۳۰۰ میلیون آلوئول دارد که وظیفه تبادل گاز اکسیژن و دیاکسید کربن را بر عهده دارند.
در نتیجه بیمار دچار تنگی نفس، خستگی و در مراحل پیشرفته، تغییر شکل قفسه سینه به حالت بشکهای میشود. این بیماری رای عفونی نیست و از فرد به فرد دیگر منتقل نمیشود. تفاوت آمفیزم با برونشیت مزمن و COPD بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD) واژهای چتری است که هم آمفیزم و هم برونشیت مزمن را در بر میگیرد. آمفیزم مستقیماً بافت آلوئولها را هدف قرار داده و علامت اصلی آن تنگی نفس است.
در مقابل، برونشیت مزمن التهاب و تخریب مژکهای لولههای هوایی را شامل شده و با سرفه مزمن و تولید بلغم غلیظ مشخص میشود.
این حالت معمولاً خودبهخود بهبود مییابد، اما در مواردی ناشی از جراحی، عفونت یا صدمه، نیاز به مداخله پزشکی دارد. علائم اصلی شامل ورم موضعی، کرفتوس (صدای ترک خوردن زیر انگشتان هنگام لمس) و در موارد شدید، اختلال در عملکرد قلب و ریه است.
علل و عوامل ریسک آمفیزم عوامل باعث آمفیزم ریه سیگار کشیدن طولانیمدت اصلیترین عامل است، اما موارد زیر نیز نقش دارند مصرف سیگار الکترونیک و ماریجوانا آلودگی هوا در محیط کار و خانه تماس با گرد و غبار و دودهای شیمیایی عوامل ژنتیکی مانند کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین آسم و عفونتهای تنفسی مکرر علل آمفیزم زیرپوستی جراحیهای قفسه سینه، سینوسها یا صورت پنوموتوراکس و باروتروما (تغییر فشار ناگهانی) صدمههای مری، روده یا نای در حین انتیوباسیون عفونتهای باکتریایی نخرساز تهویه مصنوعی با ونتیلاتور مراحل پیشرفت آمفیزم ریه پزشکان بر اساس تست اسپیرومتری و کارکرد ریه، شدت بیماری را در چهار مرحله دستهبندی میکنند مرحله ۱ (خفیف) کارکرد ریه ۸۰٪ یا بیشتر نسبت به فرد سالم مرحله ۲ (متوسط) کارکرد ریه بین ۵۰ تا ۷۹٪ مرحله ۳ (شدید) کارکرد ریه بین ۳۰ تا ۴۹٪ مرحله ۴ (بسیار شدید) کارکرد ریه کمتر از ۳۰٪ علائم و نشانههای بیماری علائم آمفیزم ریه علائم معمولاً زمانی ظاهر میشوند که بیش از ۵۰٪ بافت ریه تخریب شده باشد تنگی نفس تدریجی (مخصوصاً با فعالیت) سرفه مزمن و خِسخِس سینه احساس عدم دریافت هوای کافی تولید بلغم زیاد با رنگ زرد یا سبز خستگی مزمن، اضطراب، افسردگی و کاهش وزن سیانوز (کبودی لبها و انگشتان) در مراحل پیشرفته علائم آمفیزم زیرپوستی ورم و ادم در ناحیه ده کرفتوس (صدای خاص زیر انگشتان) در موارد شدید تنگی نفس، فلج ریه، اختلال ضربان قلب عوارض جانبی احتمالی آمفیزم ریه میتواند به کاهش حجم عضله، افزایش ریسک سرطان ریه و ناتوانی قلبی منجر شود.
آمفیزم زیرپوستی شدید نیز ممکن است باعث کلپس ریه، سندرم کمپارتمنت یا کاهش جریان خون مغزی گردد.
روشهای تشخیص تشخیص آمفیزم ریه پزشک از ترکیب موارد زیر استفاده میکند معاینه بالینی و شنیدن صدای توخالی ریه اسپیرومتری معیار طلایی برای سنجش کارکرد ریه سیتی اسکن قفسه سینه برای دیدن جزئیات تخریب آلوئولها گاز خون شریانی (ABG) اندازهگیری اکسیژن و دیاکسید کربن رادیوگرافی قفسه سینه، اکو قلب و تستهای ژنتیکی تشخیص آمفیزم زیرپوستی تشخیص اولیه با کرفتوس و معاینه فیزیکی امکانپذیر است، اما عکسبرداری (سیتی اسکن) برای تایید و تعیین هوا انحباس شده ضروری است.
استراتژیهای درمان و مدیریت درمان آمفیزم ریه هدف کنترل علائم، پیشگیری از پیشرفت و بهبود کیفیت زندگی است ترک سیگار موثرترین تدابیر برای کند کردن پیشرفت بیماری برونشودیلاتورها (گشادکنندههای برونش) کوتاه و طولانیعمل برای باز کردن لولههای هوایی کورتیکواستروئیدهای استنشاقی کاهش التهاب و بلغم آنتیبیوتیکها برای عفونتهای باکتریایی حاد اکسیژندرمانی در مراحل پیشرفته با هپوکسیمی توانبخشی ریه تمرینات تنفسی و ورزشی تحت نظارت جراحی کاهش حجم ریه (LVRS) یا برونکوسکوپی برای بیماران منتخب پیوند ریه در مراحل پایانی و عدم پاسخ به درمانهای دیگر روال درمان بر اساس شدت بیماری خفیف برونشودیلاتور کوتاهعمل + واکسن آنفولانزا متوسط برونشودیلاتور طولانیعمل + توانبخشی ریه شدید اضافه کردن کورتیکواستروئید استنشاقی بسیار شدید اکسیژندرمانی + ارزیابی جراحی درمان آمفیزم زیرپوستی در موارد خفیف، با رفع عامل باعث (مثل عفونت یا نشت هوا) و مراقبتهای حمایتی (اکسیژن، مسکن) در عرض ۱۰ روز بهبود مییابد.
موارد شدید نیازمند دریناژ قفسه سینه، سوزنکشی یا جراحی هستند. پیشگیری از آمفیزم ریه ترک کامل سیگار و اجتناب از دود ثانویه استفاده از ماسک در محیطهای آلوده و شغلی تهویه مناسب خانه و تست رادون واکسنسازی منظم (آنفولانزا، پنیوموکوکال، کووید-۱۹) زندگی با آمفیزم نکات کلیدی اگرچه ترمیم بافت ریه امکانپذیر نیست، اما مدیریت صحیح میتواند پیشرفت را مهار کند.
حفظ بهداشت دست و دندان، پرهیز از محرکهای تنفسی (عطر، دود، گرده)، برنامهریزی ورزشی با مشورت پزشک و مدیریت استرس از مهمترین اقدامات است. بیماران باید از عفونتهای فصلی پیشگیری کنند و در صورت تشدید ناگهانی علائم، بلافاصله مراجعه کنند. آمفیزم و کووید-۱۹ بیماران آمفیزم در گروه پرریسک برای عوارض شدید کووید-۱۹ قرار دارند. واکسنسازی و رعایت پروتکلهای بهداشتی برای این گروه اولویت اول است. هشدار!
این مقاله تنها جنبه اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشورت، تشخیص یا تجویز پزشک متخصص نیست. برای درمان حتماً با پزشک مشورت کنید.
