پریتونیت (التهاب صفاق) علائم، دلایل، تشخیص و روشهای درمان کامل, پریتونیت به التهاب صفاق، یعنی بافتی نازک که اندامهای داخلی شکم را میپوشاند، اطلاق میشود. این وضعیت معمولاً ناشی از عفونت باکتریایی یا تحریک بافت توسط مایعات بدنی است و در صورت درمان نشدن میتواند به عوارض جدی مانند سپسیس منجر شود.
شناخت علائم، عوامل خطر و روشهای درمانی برای پیشگیری از پیشرفت بیماری حیاتی است.\پریتونیت چیست و چرا اورژانس پزشکی محسوب میشود؟صفاق یک غشای محافظهکارانه است که حفره شکم را بطان میکند و اندامها را در جای خود نگه میدارد. وقتی این بافت در معرض باکتری، اسید معده، صفرا یا آنزیمهای پانکراس قرار میگیرد، التهاب شدید رخ میدهد.
به همین دلیل پزشکان پریتونیت را یک اورژانس جراحی و درمانی تلقی میکنند که نیازمند مداخله فوری است.\عوامل اصلی و ثانویه ایجاد پریتونیتعفونتهای باکتریایی (شایعترین عامل)اکثریت موارد پریتونیت ناشی از نشت محتوای روده یا معده به حفره صفاقی هستند.
مهمترین دلایل عبارتند از\ترکیدن آپاندیس (آپاندیسیت حاد)سوراخ شدن زخم معده یا دوازدهانگشتیپارگی روده ناشی از دیورتیکولیت یا بیماریهای التهابی رودهعفونت پانکراس (پانکیت حاد)پارگی آبسه لوله تخمدان یا حمل خارج رحمصدمات شکمی سوراخکننده یا عوارض پس از جراحی\پریتونیت اولیه (خودبهخودی) در بیماران با آسیتدر افرادی که به دلیل سیروز کبد، نارسایی کلیه یا قلب، یا سرطان دچار تجمع مایع در شکم (آسیت) شدهاند، باکتریها میتوانند بدون سوراخ اندام، مستقیماً صفاق را عفونی کنند.
مثالها شامل نشت صفرا از کیسه صفرای سوراخشده، نشت آنزیمهای پانکراس، نشت اسید معده از زخم سوراخشده و ریدن تومورها یا کیستهای شکمی میباشد.
این نوع پریتونیت نیز میتواند ثانویه عفونی شود.\علائم و نشانههای هشداردهنده پریتونیتعلائم عمومی شکمی\درد شکمی شدید، پیوسته و بدتر شدن با حرکت یا لمسسختی و تدافع شکم (شکن دفاعی)تورم و انتفاخ شکماز بین رفتن اشتها، یبوست و عدم خروج بادکاهش حجم ادرار و نشانههای کمآبی\علائم سیستمی عفونت\تب و لرزتاکیکاردی (افزایش ضربان قلب)هیپوتانسی (فشار خون پایین) در مراحل پیشرفتهتبدیل وضعیت ذهنی (بهویژه در سالمندان)\نکته مهم در بیماران با آسیت مزمن، درد ممکن است کمتر باشد و تنها نشانه تب یا تغییرات ذهنی باشد.
بنابراین در این گروه باید با دقت بیشتری نظارت کرد.\عوارض جانبی خطرناک در صورت درمان نکردن\سپسیس و شوک سپتیک ورود باکتری به جریان خون و فشل چند عضویسندرم هپاتورنال فشل کلیه در بیماران سیروتیک با پریتونیت باکتریایی خودبهخودیاحتباس ادرار و یبوست فلجی (ایلئوس) فلج موقت رودههاچسبندگیهای شکمی تشکیل بافت زخمی که میتواند سالها بعد باعث انسداد روده شودپریتونیت سومین عفونت پایدار یا بازگشتی پس از درمان اولیه\روشهای تشخیص پریتونیتتشخیص بر اساس ترکیبی از معاینه بالینی، آزمایشهای آزمایشگاهی و تصویربرداری انجام میشود\معاینه فیزیکی حساسیت رिबاند، دفاع غیرارادی، عدم صدای رودهآزمایشهای خون افزایش کراتهای سفید، CRP، اسیدوز متابولیک، اختلال عملکرد کبد و کلیهتصویربرداری سیتی اسکن با کنتراست (طلا استاندارد) برای یافتن سوراخ، آبسه یا آزاد شدن گاز در حفره شکمپاراسنتز (آسیتزدایی تشخیصی) بررسی مایع صفاقی برای شمارش سلولی، کشت و حساسیت آنتیبیوتیکلپاروسکوپی تشخیصی-درمانی در موارد مبهم برای دید مستقیم و رفع علت\استراتژیهای درمانی پریتونیتپشتیبانی حیاتی و درمان دارویی\ترشح مایع و الکترولیت وریدی برای اصلاح همودینامیکآنتیبیوتیکهای طیف وسیع وریدی بلافاصله (مثلاً ترکیب سیفالوسپورین الجیل سوم + مترونیدازول یا کارباپنم)تنظیم آنتیبیوتیک بر اساس نتایج کشت و آنتیبیوگرامتغذیه پارانترال در صورت نیاز\مداخله جراحی یا بینابینیرفع منبع عفونت ستون فقرات درمان است.
بسته به علت\آپاندیکتومی (لپاروسکوپی یا باز) برای آپاندیس ترکیدهتعمیم زخم معده/روده سوراخشدهدریناژ آبسههای داخل شکمی (پرکوتانه یا جراحی)لپاروتومی کاوشگر در موارد مبهم یا پریت فکال گسترده\پیشگیری از پریتونیت، بهویژه در بیماران پرریسکبرای بیماران تحت دیالیز صفاقی (CAPD/APD)\شستشوی کامل دست با صابون ضدباکتریال قبل از هر تماس با کاتتراستفاده از ماسک جراحی در حین تعویض کیس دیالیزرعایت تکنیک استریل در اتصال و جدا کردن ست دیالیزمالیدن مرهم آنتیبیوتیک (مانند موپیروسین) در محل خروج کاتتر روزانهگزارش فوری هرگونه đỏی، تورم، درد یا مایع عکر در محل کاتتر به تیم دیالیز\در سایر گروههای پرریسک\پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی در جراحیهای شکمی آلوده یا آلوده-پاکمدیریت بهینه بیماریهای پایه (کنترل سیروز، دیابت، نارسایی ایمنی)تشخیص و درمان زودهنگام آپاندیسیت، زخم معده و دیورتیکولیت\پریتونیت یک وضعیت حاد و قابل درمان است، اما تأخیر در مراجعه میتواند پیامدهای غیرقابلجبران داشته باشد.
در صورت بروز درد شکم شدید با تب، یبوست مطلق یا نشانههای شوک، بلافاصله به نزدیکترین مرکز اورژانس مراجعه کنید.
