دنباله دار C/۲۰۲۳ A۳ راه است؛ خاص‌ترین اتفاقات نجومی قرن_ساحل دانش

دنباله دار «C/2023 A3» که با نام «سوچینشان اتلس» نیز شناخته می‌بشود، ۹ تا ۲۵ مهرماه امسال، نزدیک به یک ساعت قبل از طلوع آفتاب با چشم غیرمسلح قابل‌مشاهده خواهد می بود. این دنباله‌دار هر ۸۰ هزار سال یک بار به خورشید نزدیک می‌بشود و اکنون بعد از قرن‌ها، مجدد در مسیر دیدار مجدد با خورشید قرار گرفته است. بر پایه پیش‌بینی‌ها، این دنباله‌دار ۱۹ مهرماه به‌خوبی در آسمان دیده خواهد شد و انتظار می‌رود به درخشندگی قابل‌توجهی برسد.

دنباله‌دار سوچینشان اتلس

سال قبل، تلسکوپ‌هایATLAS دنباله دار C/۲۰۲۳ A3 را کشف کرد. این دنباله‌دار دوره تناوب زیاد طویل برابر ۸۰ هزار سال دارد؛ به این معنی که آخرین‌ بار وقتی به منظومه شمسی ما نزدیک شده می بود که تمدن‌های انسانی تازه شکل گرفته بودند. اکنون C/۲۰۲۳ A3 با شدت نزدیک به ۲۹۰.۶۶ کیلومتربرساعت به خورشید نزدیک می‌بشود.

دنباله‌دار سوچینشان اتلس از معدود دنباله‌دارهای نادر است که می‌توان با چشم غیرمسلح نیز آن را دید؛ به‌ همین‌ علت دقت‌ تعداد بسیاری را جلب کرده است. اکنون، این دنباله‌دار در صورت فلکی سکستان وجود دارد و نزدیک به یک ساعت پیش از طلوع خورشید در آسمان نیمکره شمالی زمین ظاهر می‌بشود. موقعیت دنباله‌دار C/۲۰۲۳ A3 را می‌توانید به‌صورت آنلاین از طریق این لینک ببینید.

به حرف های اخترشناسان، دنباله دار سوچینشان اتلس ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۴ (۷ مهرماه) کم‌ترین فاصله را با خورشید (حضیض)، ۰.۳۹۱ واحد نجومی (AU)، خواهد داشت. در این حالت، دم دنباله‌دار به بلندترین حدش می‌رسد. ۱۲ اکتبر (۲۱ مهرماه) نیز این دنباله‌دار به نزدیک‌ترین فاصله خود از زمین، AU 0.47، خواهد رسید و می‌توانیم آن را با چشم غیرمسلح رصد کنیم.

آیا واقعاً این اتفاق می‌افتد؟

اخترشناسان می‌گویند محاسبات نتایج امیدوارکننده‌ای مبنی بر قابلیت رصد دنباله دار C/۲۰۲۳ A3 با چشم غیرمسلح را نشان داده‌اند؛ بااین‌حال می‌گویند باید در نظر داشت دنباله‌دارها زیاد تر بی‌ارامش می باشند و پیش‌بینی رفتارشان دشوار است؛ به این علت برای رصد دقیق‌تر بهتر است دوربین دوچشمی همراه داشته باشد.

انتظار می‌رود سال ۲۲۳۷، C/۲۰۲۳ A3 در فاصله AU200 از خورشید قرار بگیرد.

چه وقتی C/2023 A3 را رصد کنیم؟

اکنون این دنباله‌دار مقداری قبل از طلوع آفتاب (نزدیک به یک ساعت قبل)، در چند درجه بالاتر از افق شرقی-جنوب ظاهر می‌بشود. در برخی مناطق عرض‌های جغرافیایی شمالی،C/۲۰۲۳ A3 با چشم غیرمسلح قابل‌رؤیت خواهد می بود.

اگرچه تا آخر سپتامبر ۲۰۲۴ (۹ مهرماه)، C/۲۰۲۳ A3 درخشندگی بالایی (قدر ۰.۶+) خواهد داشت، اما رصد آن در زیاد تر مناطق ازجمله ایران، با‌دقت‌به این که دنباله‌دار درست قبل از طلوع خورشید در آسمان بالا می‌آید، مقداری دشوار خواهد می بود. در آخر سپتامبر–اغاز اکتبر، این دنباله‌دار در آسمان سپیده‌دم در نزدیکی صورت فلکی مار آبی و پیاله قرار خواهد داشت.

بهترین زمان برای مشاهده دنباله‌دار C/۲۰۲۳ A3 در آسمان شب ۱۰ اکتبر ۲۰۲۴ (۱۹ مهرماه) است که به‌سمت آسمان عصر حرکت می‌کند. در این زمان، انتظار می‌رود دنباله‌دار مقداری کم‌نور شده باشد اما تا این مدت درخشندگی آن در نزدیک به ۰.۸+ بوده و بعد از غروب آفتاب در افق غربی قابل‌مشاهده خواهد می بود.

اواسط اکتبر ۲۰۲۴، سوچینشان اتلس هم چنان به‌گفتن شی‌ئی درخشان با قدر ۱+ قابل‌مشاهده خواهد می بود و نزدیک به ۳ ساعت بعد از غروب آفتاب، غروب خواهد کرد. این زمان زمان مناسبی برای مشاهده این اتفاق آسمانی است. برای افرادی که در مناطق نزدیک به خط استوا می باشند، این دنباله‌دار تا ۲ اکتبر ۲۰۲۴ قابل‌مشاهده خواهد می بود.

زمان رصد سوچینشان اتلس، چه‌چیزهایی خواهیم دید؟

فارغ از این که با چه ابزاری دنباله‌دار را رصد می‌کنید، به گمان زیادً دم غبارآلود و قابل‌توجهی را مشاهده خواهید کرد. این دم به‌علت ذوب‌شدن یخ‌ها و آزادشدن گردوغبار از هسته دنباله‌دار، به زمان نزدیک‌شدن به خورشید به‌وجود می‌آید. مقدار دقیق درخشندگی این دنباله‌دار تا این مدت به‌طور دقیق اشکار نشده است، اما برخی اخترشناسان پیش‌بینی کرده‌اند که امکان پذیر به سطح درخشندگی بالایی برسد و حتی درخشان‌تر از ستاره‌های معمولی در آسمان شب باشد.

تاریخچه کشف دنباله دار C/2023 A3

سوچینشان اتلس را اولین‌ بار ۹ ژانویه ۲۰۲۳ تلسکوپ‌های ATLAS در آفریقای جنوبی شناسایی کردند. بعد از کشف اولیه، ستاره‌شناسان در رصدخانه سوچین‌شان در چین به‌طور جدا گانه، این دنباله‌دار را بر پایه تصاویری که در ژانویه ۲۰۲۳ گرفته شده می بود، کشف کردند.

به‌علت شراکت پروژه ATLAS و رصدخانه سوچین‌شان در کشف آن، این دنباله‌دار طبق معمولً به‌گفتن «سوچینشان اتلس» شناخته می‌بشود. درنهایت، نام رسمی که اتحادیه بین‌المللی نجوم (IAU) به این دنباله‌دار داده، C/2023 A3 است:

• سخن C نشان‌دهنده‌ دنباله‌دار غیرتناوبی است (دنباله‌داری که به گمان زیاد فقط یک بار از منظومه شمسی عبور می‌کند).
• 2023 سال کشف دنباله‌دار است.
• سخن A بیانگر این است که دنباله‌دار نیمه اول ژانویه کشف شده.
• عدد 3 به این معنی است که این سومین دنباله‌داری است که نیمه اول ژانویه کشف شده.

زمان کشف، C/۲۰۲۳ A3 تقریباً AU ۷.۳ از خورشید فاصله داشت. این دنباله‌دار با قدر نزدیک به ۱۸ می‌درخشید و با شدت قابل‌دقت ۲۹۰,۶۶۴ کیلومتر بر ساعت درحال حرکت می بود.

جمع‌بندی

در این نوشته مرور کوتاهی بر دنباله‌دار C/۲۰۲۳ A3 داشتیم و ویژگی‌ها و زمان ظاهر شدن این ستاره بی همتا را در آسمان شب بازدید کردیم. این دنباله‌دار به گمان زیادً در ایران نیز مشاهده بشود.

کشف دنباله‌دار سوچینشان اتلس مثالای از قوت تکنیک‌های نجومی مدرن و کوششهای مشترک در مشاهدات فضایی است. این دنباله‌دار فرصتی نادر برای علاقه‌مندان به آسمان شب است تا ناظر اتفاق طبیعی شگفت انگیز باشند. اگر همه‌چیز مطابق برنامه پیش برود، C/۲۰۲۳ A3 به یکی از بزرگ‌ترین نمایش‌های آسمانی قرن تبدیل خواهد شد.

اگر به رصد سوچینشان اتلس علاقه‌ دارید، بهتر است هم‌اکنون تقویم‌هایتان را علامت بزنید. طی روزهای آینده، ما در دیجیاتو اخبار دنباله‌دار C/۲۰۲۳ A3 را پوشش خواهیم داد. برای خبر از جزئیات این اتفاقات آسمانی ما را جستوجو کنید. درصورتی‌که توانستید از این دنباله‌دار عکس بگیرید، آن را با ما به اشتراک بگذارید.

سؤالات متداول