بیماری بوسه (مونونوکلئوز) علائم، راههای انتقال، درمان خانگی و پیشگیری, بیماری بوسه که بهصورت علمی مونونوکلئوز یا تب غدهای شناخته میشود، یک عفونت ویروسی بسیار مسری است که بیشتر در نوجوانان و جوانان رایج میشود. عامل اصلی این بیماری ویروس اپشتین-بار (EBV) از خانواده هرپسویروسهاست، هرچند ویروسهای دیگری مانند سایتومگالوویروس نیز میتوانند باعث آن شوند.
این بیماری از طریق بزاق و مایعات بدن منتقل شده و با علائمی چون خستگی شدید، تب، گلودرد و تورم غدد لنفاوی همراه است. علائم اصلی بیماری بوسه چیست؟ نشانههای مونونوکلئوز معمولاً ۴ تا ۶ هفته پس از تماس با ویروس ظاهر شده و ممکن است تا یک ماه یا بیشتر ادامه یابند.
د و درد عضلانی کاهش اشتها بزرگ شدن طحال و کبد (در برخی موارد) پوستاحمراری یا جوش (نادر) راههای انتقال ویروس اپشتین-بار این ویروس بهراحتی از طریق تماس مستقیم با بزاق فرد مبتلا منتقل میشود.
رایجترین راههای انتقال عبارتند از بوسیدن (به همین دلیل بیماری بوسه نامیده میشود) اشتراک ظروف غذا، لیوان یا قاشق و چنگال سرفه و عطسه در فاصله نزدیک تماس جنسی (در برخی موارد) انتقال خون یا پیوند عضو (بسیار نادر) مضاعفات احتمالی و علائم هشداردهنده اگرچه اکثر افراد بهصورت کامل بهبود مییابند، اما برخی مضاعفات جدی وجود دارد که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند پارگی طحال طحال بزرگشده بسیار حساس است و ضربه به شکم میتواند باعث خونریزی داخلی شود.
فی چگونه بیماری بوسه تشخیص داده میشود؟ پزشک با معاینه علائم بالینی (مانند تورم غدد، بزرگ شدن طحال و گلودرد) و درخواست آزمایشهای خون، تشخیص را قطعی میکند.
آزمایشهای رایج شامل آزمایش مونوسپات برای تشخیص آنتیبادیهای همافزین تعداد کامل گلبولهای سفید (CBC) که افزایش لیمفوسیتهای غیرطبیعی را نشان میدهد آزمایشهای آنتیبادی خاص در برابر ویروس اپشتین-بار (VCA EBNA) درمان و مراقبتهای خانگی هیچ داروی آنتیویروسی خاصی برای درمان مونونوکلئوز وجود ندارد و آنتیبیوتیکها بر ویروسها تاثیر ندارند.
درمان بر پایه تسکین علائم و حمایت از بدن است استراحت کامل بدن برای مقابله با ویروس به انرژی نیاز دارد؛ خواب کافی حیاتی است. مصرف وفیر مایعات آب، آبمیوه طبیعی و شوربا برای پیشگیری از بیآبی. مسکنهای بدون نسخه استامینوفن (استامینوفن) یا ایبوپروفن برای کاهش تب، سردرد و درد عضلانی. نکته مهم آسپرین در کودکان و نوجوانان ممنوع است (خطر سندرم رای).
مراقبت از گلودرد قرقره با آب نمک گرم، مکیدن آبنباتهای مخصوص گلودرد یا اسپریهای تسکیندهنده. اجتناب از فعالیت بدنی سنگین حداقل ۳ تا ۴ هفته از ورزشهای سنگین، دویدن و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید تا طحال محافظت شود. پیشگیری از ابتلا به مونونوکلئوز تا کنون واکسنی برای پیشگیری از ویروس اپشتین-بار وجود ندارد.
بهترین راه پیشگیری، مراقبتهای بهداشتی ساده است اشتراک نکردن ظروف شخصی (لیوان، قاشق، برس دندان، ریشتراش) شستشوی مکرر دستها با آب و صابون اجتناب از بوسیدن یا تماس نزدیک با افراد مبتلا پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه و عطسه بیماری بوسه در دوران بارداری اگر عفونت ناشی از ویروس اپشتین-بار باشد، معمولاً خطر خاصی برای جنین وجود ندارد و مادران بارداری سالمی را تجربه میکنند.
اما اگر عامل بیماری سایتومگالوویروس (CMV) باشد، احتمال انتقال به جنین و ایجاد مشکلات شنوایی یا عصبی وجود دارد. در صورت ابتلا در دوران بارداری، حتماً با متخصص زنان و زایمان مشورت کنید. کی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت بروز علائم زیر، بلافاصله مراجعه پزشکی ضروری است درد شدید در بالای سمت چپ شکم (نشانه پارگی طحال) سختی در تنفس یا بلع غذا تب بالا که با دارو پایین نمیآید سرگیجه، غش یا بیحسی در اندامها ضعف عضلانی ناگهانی پاسخ به سوالات متداول آیا بیماری بوسه مجدداً برمیگردد؟ ویروس تا آخر عمر در بدن بیکار میماند. عفونت مجدد با علائم نادره است، اما در افراد با ایمنی ضعیف ممکن است ویروس فعال شده و مجدداً علائم ایجاد کند.
آیا میتوان در حین بیماری به مدرسه یا کار رفت؟ بهدلیل خستگی شدید و خطر انتقال، بهتر است تا زمانی که تب و علائم اصلی وجود دارد، در خانه بمانید و استراحت کنید. آیا آنتیبیوتیک برای بیماری بوسه موثر است؟ خیر. آنتیبیوتیکها فقط بر باکتریها تاثیر دارند و بر ویروسهای عامل مونونوکلئوز بیتاثیرند. مصرف بیدلیل آنتیبیوتیک میتواند باعث عوارض جانبی و مقاومتی شدن باکتریها شود.
