بازدید تخصصی از تجهیزات پنوماتیک به افراد پشتیبانی کمک می‌کند تا با استفاده از ابزار‌های به‌روز عملکرد بهتری در کار خود داشته باشند. در این گزارش به بررسی کامل این تجهیزات، انواع آن‌ها و پاسخ به سوالات رایج می‌پردازیم.
آشنایی با تجهیزات پنوماتیک
آشنایی با تجهیزات پنوماتیک باعث می‌شود کار با دستگاه‌ها بهتر انجام شود و در راستای ارائه خدمات بهتر گام برداریم. امروزه ابزار و تجهیزات پنوماتیک در حوزه‌های متعددی از جمله رباتیک، صنایع و کارخانجات، ترمز قطار‌ها، رستوران‌ها، شهرداری‌ها، بیمارستان‌ها، کلیسا‌ها و موارد دیگر کاربرد دارند. این تجهیزات نگهداری آسان داشته و کارکرد فوق‌العاده‌ای برای انجام خدمات از خود نشان می‌دهند. از طرف دیگر تجهیزات پنوماتیک نسبت به سایر تجهیزات ایمن‌تر هستند.
لوازم پنوماتیک چیست؟
لوازم و تجهیزات پنوماتیک به ابزاری گفته می‌شود که انرژی خود را از طریق باد تأمین می‌کند. در معنای لغوی پنوما به معنی باد در زبان یونانی است. در این لوازم هوا فشرده شده و انتقال انرژی در پی دارد. این انرژی‌ها ایمن هستند و هزینه زیادی برای مصرف‌کننده ندارند. این لوازم به جای وسایل هیدرولیکی و الک‌تریکی آمده‌اند و ماموریت‌های آن‌ها را انجام می‌دهند. این تجهیزات برگرفته از علم فیزیک بوده و گاز‌های فشرده را برای اهداف خاص در صنایع و غیره به کار می‌برند.
هوای فشرده شده در لوازم پنوماتیکی از استاندارد‌های خاصی بهره می‌برد و افراد متخصص این هوا را با شرایط خاص تنظیم می‌کنند. در لوازم پنوماتیکی نباید هیچ‌گونه آلودگی داخل آن شود زیرا به لوازم آسیب‌های جدی می‌رساند. لوازم پنوماتیک علاوه بر بازده‌ی بالا‌تر، به سادگی تعمیر می‌شوند و نیاز به لوازم پیچیده برای نگهداری ندارند. از این رو کارخانجات و صنایع برای کاهش هزینه‌های نهایی و دقت بیش‌تر در کار خود، لوازم پنوماتیک را بر سایر ابزار و تجهیزات ترجیح می‌دهند.
مزایای تجهیزات پنوماتیک
مزایای تجهیزات پنوماتیک باعث کاربرد روزافزون آن در صنایع جهان شده است. این مزایا به تفکیک شرح داده می‌شوند
- اولین مزیت در تجهیزات پنوماتیک، ارزان بودن آن است. هوای فشرده شده معمولا قیمتی خاص ندارد و از این جهت برای افراد به‌صرفه است.
- تجهیزات پنوماتیک عمر طولانی‌تری نسبت به سایر تجهیزات دارند و تعمیرات آن به راحتی انجام می‌شود.
- تعمیرات تجهیزات پنوماتیک راحت بوده و قطعات یدکی قیمت‌های پایین‌تری نسبت به سایر لوازم دارند. ساختار این تجهیزات ساده است و نیازی به تعمیرات پیچیده ندارد.
- تجهیزات پنوماتیک به دلیل استفاده از هوای فشرده شده تمیز هستند و آسیبی به محیط زیست نمی‌زنند. برخلاف برخی تجهیزات که آلودگی هوا را در پی دارند، تجهیزات پنوماتیک جزو تجهیزات پاک محسوب می‌شوند.
- تجهیزات پنوماتیک مطمئن بوده و تا حد قابل قبولی تحمل بار می‌کنند؛ بیش از آن حد تحمل نمی‌کنند تا دستگاه متوقف نشود.
- نیرو‌های پنوماتیکی قابلیت تنظیم دارند و متخصصان می‌توانند شدت آن را به دلخواه تغییر دهند.
- شدت بالا در تجهیزات پنوماتیک از مهم‌ترین مزایای آن به حساب می‌آید و سرعتی معادل ۱ یا ۲ متر در ثانیه دارند.
- ذخیره کردن هوا آسان است و همه جا هوا وجود دارد. این هوای فشرده شده نیز شرایط نگهداری آسان داشته و می‌توان در کپسول‌ها ذخیره‌سازی کرد.
معرفی پرکاربرد‌ترین تجهیزات پنوماتیک
معرفی پرکاربرد‌ترین تجهیزات پنوماتیک به معنای آشنایی کامل شما با آن‌هاست تا در صورت نیاز این تجهیزات را جایگزین کنید. در این ابزار‌ها نوسانات دمایی با یکدیگر تداخل نخواهند داشت و هوای جمع‌شده منفجر نخواهد شد. مهندسانی که لوازم پنوماتیک را طراحی و ساخته‌اند، به نکات ریز دقت فرا‌وانی داشته‌اند. پرکاربرد‌ترین تجهیزات پنوماتیک در ادامه به تفکیک توضیح داده شده‌اند.
سیلندر پنوماتیک
به سیلندر پنوماتیک، سیلندر هوا نیز گفته می‌شود. این لوازم در جهت خطی با نیرو‌های گازی فشرده شده در جهت رفت و برگشت حرکت می‌کنند. سیلندر پنوماتیک یک پورت دارد که از طریق آن هوا فشرده می‌شود. این هوای فشرده شده باعث می‌شود پیستون به طور خطی آغاز به حرکت کند. ساختار سیلندر پنوماتیک شامل یاتاقان، پیستون، می‌له پیستون، درپوش انت‌هایی و لوله سیلندر است.
به فاصله‌ای که از آغاز می‌له پیستون تا نقطه پایانی را طول کورس می‌نامند. برای انتخاب و خرید سیلندر پنوماتیک مناسب باید طول کورس‌های آن را بررسی کنید و متناسب با نیاز خود یکی از آن‌ها را تهیه نمایید. طول کورس‌ها یک اندازه استاندارد دارند و در صورت نیاز طول کورس‌های سیلندر پنوماتیک تغییر خواهد کرد. در کورس‌های بالا‌تر یاتاقان‌های بزرگ‌تری به کار می‌روند تا دستگاه از کار نیفتد. سیلندر پنوماتیک نیز انواع مختلفی دارد.
شیر برقی پنوماتیک
شیر برقی پنوماتیک جریان‌های گازی را کنترل می‌کند. این تجهیزات پنوماتیکی در مسیر قرار می‌گیرند و جریان را قطع یا وصل می‌کنند. شیر برقی پنوماتیک تعداد دریچه‌های متغیری دارد که به سه دسته مستقیم، هدایت‌کننده و دوطرفه تقسیم‌بندی می‌شوند. از این شیر‌ها در صنایع شیمیایی، نفت و گاز، دارو‌سازی و غذایی استفاده می‌شود. این تجهیزات پنوماتیک ماموریت مهمی در دستگاه‌ها را بر عهده دارد. برای خرید شیر برقی مناسب باید به موارد زیر دقت کنید
- تعداد بوبین و ولتاژ‌های مجاز شیر‌های برقی نیاز به محرک الک‌تریکی دارند و با جریان‌های AC و DC کار می‌کنند؛ لذا تعداد بوبین‌ها را باید در نظر گرفت.
- باید مقدار فشاری که شیر برقی پنوماتیک می‌تواند تحمل کند را محاسبه نمایید.
- دقت کنید که این شیر‌ها برای کنترل هوای فشرده شده هستند و برای انتقال سیالات دیگر از این تجهیزات استفاده نکنید.
انگل ولو یا شیر زاویه‌ای پنوماتیک
انگل ولو یا شیر زاویه‌ای شبیه به حرف هستند. این شیر زاویه ۴۵ درجه تشکیل می‌دهد و در مسیر سیالات قرار گرفته تا آن‌ها را قطع و وصل نماید. از نظر اتصال‌بندی به دو دسته فلنجی و دنده‌ای تقسیم‌بندی می‌شود. اما احتمالا برایتان سوال باشد که از این تجهیزات پنوماتیک در کجا استفاده می‌شود؟
از ل ولو و شیر زاویه‌ای پنوماتیک در مسیر سیالاتی چون گاز، بخار یا مایعات فشرده شده قرار می‌گیرد و مسیر جریان آن‌ها را قطع یا وصل می‌کند. در داخل این شیر‌ها نیروی پنوماتیک یا بادی به انرژی مکانیکی تبدیل خواهد شد. نیروی مکانیکی تعیین می‌کند که مسیر باز یا بسته شود. این لوازم عمر طولانی‌تری نسبت به سایر شیر‌ها دارند و تحمل شرایط سخت را دارند.
روغن‌زن پنوماتیک
روغن‌زن پنوماتیک در جهت روان کردن تجهیزات پنوماتیکی به کار می‌رود. لوازم و تجهیزات تحت تأثیر استفاده‌های زیاد دچار اصطکاک شده و نیاز به روغن‌کاری دارند. اما هر وسیله‌ای نمی‌تواند این ماموریت را به خوبی انجام دهد. روغن‌زن پنوماتیک از یک ساختار یکپارچه راه‌اندازی شده و کارکرد خوب تجهیزات را تضمین می‌کند.
در مرحله اول مخزنی وجود دارد که ماموریت نگهداری از روغن را در دل خود دارد. در مرحله دوم پمپ هوایی وجود دارد که هوای فشرده شده در آن قرار گرفته و روغن درون مخزن را به جلو هل می‌دهد. در مرحله آخر یک سری لوله و اتصالاتی وجود دارد که ماموریت تشکیل مسیری از روغن‌زن به سیستم‌های پنوماتیکی را دارد.
شیر توپی استیل (بال ولو)
شیر توپی استیل (بال ولو) به شیر‌هایی گفته می‌شود که حالت چرخشی دارند و جریان‌ها را قطع یا وصل می‌نمایند. این شیر‌های توپی را حتما شما از نزدیک در منازلتان دیده‌اید. شیر توپی استیل (بال ولو) در قطع و وصل کردن جریان‌های گازی خانگی نقش پررنگی دارند.
با چرخیدن اهرم شیر توپی، جریان را سریعا باز یا بسته می‌کنید. توپی و بدنه شیر بال ولو از جنس فولاد و یا استیل کربن می‌باشد. اما مسئله‌ای که وجود دارد اینجاست که بدنه و توپ هر دو باید ضد زنگ باشند. این شیر‌ها یک‌قطعه هستند و در صورت خرابی بهتر است آن را با شیری سالم تعویض نمایید.
شیلنگ پنوماتیک
شیلنگ پنوماتیک برای انتقال گاز‌های پرسختی و یا مایعات استفاده می‌شوند. شیلنگ‌های پنوماتیک با کیفیت سیالات را با کم‌ترین اصطکاک جابجا می‌کنند؛ به این علت شدت انتقال را افزایش می‌دهند. این تجهیزات پنوماتیک از لوله خالی، لایه خارجی و لایه‌های فیبردار ساخته شده‌اند و ماموریت انتقال باد‌ها و یا سیالات به سوپاپ‌ها را دارند. قطعا به شیلنگ‌های پنوماتیکی که برای انتقال باد استفاده می‌شوند، شیلنگ بادی نیز می‌گویند.
اگزوز پنوماتیک
اگزوز پنوماتیک برای تخلیه هوا کاربرد دارد و در تجهیزات پنوماتیکی الزامی است. همانطور که می‌دانید پنوماتیک به معنای استفاده از انرژی‌های بادی است. این انرژی‌ها در شرایط خاصی باید تخلیه شوند که اهمیت اگزوز پنوماتیک در اینجا آشکار می‌شود.
این محصول کمک می‌کند تا تجهیزات شما دقیق‌تر کار خود را انجام دهد و سختی، دما و صدا را کنترل نماید. شکل ظاهری اگزوز پنوماتیک به این صورت است که یک استوانه کوچک با سوراخ روی آن وجود دارد. این استوانه‌های کوچک تا انرژی صدا را تا حد زیادی به سوراخ‌های دیگر منعکس می‌کنند تا صدا از هر خروجی به طور جداگانه خارج شود؛ به این علت صدای دستگاه شما به وضوح کاهش می‌یابد.
اکچویتور بادی پنوماتیک
اکچویتور بادی پنوماتیک به طور آنی و یا برنامه‌ای از پیش تعیین شده مسیر را باز و بسته می‌کند. از این محصول در قطع و وصل کردن الزامی در شیرآلات استفاده شده و این اکچویتور‌ها در سختی‌های خاصی ساخته شده‌اند تا در فشاری خاص آغاز به کار نمایند.
رگولاتور پنوماتیک
رگولاتور پنوماتیک فشار هوای تولیدی در تجهیزات پنوماتیک را کنترل می‌کند. نوسانات فشاری در تجهیزات پنوماتیک امکان‌پذیر است که اختلال در کارکرد تجهیزات به وجود آورد و رگولاتور به این منظور طراحی و مهندسی شده است. رگولاتور پنوماتیک با دو فاکتور تقسیم‌بندی می‌شوند. اولین فاکتور سایز‌بندی است که سایز‌ها از ۱/۴ اینچ آغاز و تا ۲ اینچ ادامه دارد. باید دقت کنید که هر سایز امکان عبور جریان و فشاری خاصی از هوای فشرده شده را دارد و متناسب با شرایط تجهیزات پنوماتیکی خود باید آن را تعیین نمایید.
دومین فاکتور رنج فشار کاری است. این رنج‌ها شامل ۰ تا ۱۰ بار، ۰ تا ۱۶ بار، ۵ تا ۴۰ بار می‌باشد. این فاکتور از مهم‌ترین بخش‌هایی است که باید در زمان خرید و تهیه آن دقت کنید تا فشاری که از تجهیزات به رگولاتور وارد می‌شود را به طور دقیق کنترل کند. رگولاتور‌های پنوماتیکی از نظر ظاهری به ۴ دسته محوری، می‌له‌ای و شعاعی، دورانی و پیستونی تقسیم‌بندی می‌شوند. این رگولاتور‌ها فشار خروجی را ثابت نگه می‌دارند.
واحد مراقبت پنوماتیک
واحد مراقبت پنوماتیک همانند سد دفاعی عمل کرده و اجازه ورود هر‌گونه آلودگی و رطوبت را به هوای فشرده شده داخلی نمی‌دهد. این واحد هوا را از اطراف دریافت کرده و به سیستم می‌رساند. یکی از عوامل مهمی که به تجهیزات پنوماتیکی آسیب می‌زند، ورود هوای ناخالص بوده و عمر آن‌ها را کاهش می‌دهد.
اما واحد مراقبت پنوماتیک برای این منظور تشکیل شده تا عمر تجهیزات پنوماتیک را افزایش دهد. واحد مراقبت پنوماتیک از سه ساختار مهم تشکیل شده که شامل فیل‌تر، رگولاتور و روغن‌زن پنوماتیک است. فیلتر‌ها اجازه ورود هوای ناخالص را نمی‌دهند و جلوی کوچک‌ترین ذرات را می‌گیرند. رگولاتور‌ها تنظیم فشار را انجام می‌دهند تا فشاری بیش از حد توان وارد نشود و تجهیزات آسیب نبیند.
در نهایت روغن‌زن پنوماتیک در واحد مراقبت پنوماتیک کار روغن‌کاری را انجام می‌دهد تا اصطکاک بین قطعات به وجود نیاید و به اصطلاح خشک کار نکنند. قطعاتی که روی هم خشک کار کنند قطعا دچار ساییدگی شده و این ساییدگی عمر سودمند آن‌ها را کوتاه‌تر خواهد کرد. برای تجهیزات پنوماتیک داشتن واحد مراقبت پنوماتیکی از الزامات است.
اتصالات پنوماتیک چیست؟
اتصالات پنوماتیک به ابزاری گفته می‌شود که ابزار‌های پنوماتیک را به یکدیگر متصل می‌نماید. از این ابزار برای اتصالاتی همانند لوله با شلنگ استفاده شده و نحوه کارکرد آن‌ها را آسان‌تر خواهد کرد. اتصالات پنوماتیکی از نظر ساختار محکم‌تر بوده و جریان هوا را به خوبی کنترل می‌کنند.
اتصالات پنوماتیکی از سه جنس مجزا ساخته شده‌اند که این سه دسته شامل پلیمر، فلز ضد زنگ و پلاستیکی می‌باشد. در خطوط تولید این محصول به رکن مهم تبدیل شده و در صنایع دارو، ماشین‌سازی، غذا و غیره نقش دارد. اتصالات پنوماتیکی به چند صورت انجام می‌پذیرد. اتصالات زانویی، مستقیم، تابلویی، چندراهه، کنترلی، سرشیلنگی و اتصالات آب از نظر ظاهری و نحوه اتصال پنوماتیکی می‌باشند.
