محققان اولین تصاویر حرکت گرما به‌مانند امواج صدا در ابرسیال را ثبت کردند

فیزیکدانان مؤسسه فناوری ماساچوست برای اولین بار تصاویر مستقیمی از پدیده‌ای به نام صدای دوم ثبت کرده‌اند که در آن گرما همانند یک موج در یک ابرسیال حرکت می‌کند. این مشاهده نشان می‌دهد که چگونه گرما می‌تواند به‌صورت جداگانه از ماده فیزیکی پیش برود و نوساناتی شبیه امواج صوتی ایجاد نماید.

تجسم امواج گرما در ابرسیال لیتیوم-۶

محققان از یک ابرسیال تشکیل شده از اتم‌های لیتیوم-۶ که فرمیون هستند، به‌عنوان محیط آزمایشی استفاده کردند. آن‌ها اتم‌ها را تا نزدیک صفر مطلق سرد کرده و با اعمال می‌دان مغناطیسی، آن‌ها را به حالت ابرسیال وا داشتند. سپس با استفاده از دو پرتو لیزر، یک نقطه داغ در ابرسیال ایجاد و امواج گرمایی حاصل را تصویربرداری کردند.

ریچارد فلچر، استادیار فیزیک در و از نویسندگان این مطالعه، این پدیده را تشبیه می‌کند به یک مخزن آب که نیمی از آن به جوش می‌آید در حالی که آب به‌نظر ساکن می‌رسد، اما گرما به‌صورت متناوب بین دو طرف جابجا می‌شود. این مطالعه در نشریه منتشر شده و می‌تواند درک رفتار گرما در ابرسیال‌ها، ابررسانا‌ها و ستاره‌های نوترونی را پیش ببرد.

اولین تصاویر از گرما که در یک ابر سیال گرفته<figcaption class="wp-element-caption"صدای اول که در یک انیمیشن ساده به عکس کشیده‌ شده‌ است، صدای معمولی به شکل امواج چگالی است. در آن سیال معمولی و ابر سیال باهم نوسان می‌کنند.

نوسان‌های خارج از فاز گرما و ماده

تصاویر حاصل نشان می‌دهد که امواج گرما به‌صورت متناوب و شبیه امواج صوتی حرکت می‌کنند، اما با امواج ماده در فاز مخالف هستند. این یعنی گرما و ماده در جهت‌های متضاد نوسان می‌کنند که نشانه‌ای از صدای دوم است. پیش‌بینی این پدیده برای اولین بار در سال ۱۹۳۸ توسط لازلو تیسا انجام شده بود.

1707670967 28 اولین تصاویر از گرما که در یک ابر سیال گرفته<figcaption class="wp-element-caption"صدای دوم حرکت گرما است که در آن فوق سیال و سیال معمولی در روبه رو یکدیگر قرار می‌گیرند و چگالی را ثابت می‌گذارند.

تیم محققان استدلال می‌کردند که در دمای بحرانی که سیال به ابرسیال تبدیل می‌شود، دو نوع انتقال گرما باید وجود داشته باشد در سیالات معمولی گرما به‌صورت پراکنده از بین می‌رود، اما در ابرسیال می‌تواند به‌صورت موجی و هم‌مانند صدا حرکت نماید.

روش نوین تصویربرداری از گرما در دما‌های فوق‌سرد

زوران هادزیباچچ، از اعضای تیم محقق، بیان کرد که برای اثبات این پدیده نیاز به روش تصویربرداری مخصوص بود. در دما‌های فوق‌سرد، گاز‌ها تابش مادون قرمز ساطع نمی‌کنند، بنابراین حسگر‌های معمولی کارآمد نیستند. تیم روشی را توسعه داد که بر پایه رزونانس فرکانس رادیویی فرمیون‌های لیتیوم-۶ در دما‌های مختلف استوار است.

گرما

محققان با استفاده از فرکانس رادیویی با رزونانس بالا، تنها اتم‌های گرم را در ابرسیال تصویربرداری کردند و بدین ترتیب فیلم‌هایی از حرکت خالص گرما به‌صورت امواج به جلو و عقب تهیه نمودند. هادزیباچ تأکید کرد که اکنون برای اولین بار می‌توان از این ماده در حین عبور از دمای بحرانی ابرسیال عکس گرفت و مستقیما شاهد تحول از سیال معمولی به ابرسیال باشیم که در آن گرما به‌مانند امواج بازتاب می‌یابد.

نویسنده نوشته: ایمان صالحی

آواتار از  ایمان صالحی